Wyjście Smoga

Czyste powietrze

Narzędziami, które mają rozwiązać problem niskiej emisji i zmniejszyć poziom ubóstwa energetycznego w Polsce są powszechna termomodernizacja budynków mieszkalnych oraz zapewnienie efektywnego i ekologicznego dostępu do ciepła. Poniżej prezentujemy ogólnopolskie programy wsparcia, które wspomagają wymianę starych źródeł ciepła i docieplanie budynków. Niestety praktyka pokazuje, że w obecnym kształcie programy te z różnych powodów, nie są powszechnie dostępne dla osób najuboższych, borykających się z ubóstwem energetycznym. Cały czas trwają prace nad modyfikacją form wsparcia, by trafiały do najbardziej potrzebujących.

Program Czyste Powietrze

Rządowy Program Czyste Powietrze ruszył w 2018 roku. Jego celem jest poprawa jakości powietrza oraz zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych poprzez wymianę źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej budynków mieszkalnych jednorodzinnych.

Z Programu „Czyste Powietrze” mogą skorzystać właściciele lub współwłaściciele jednorodzinnych budynków mieszkalnych (lub wydzielonych w nich lokali mieszkalnych z wyodrębnioną księgą wieczystą). Jednocześnie dochód roczny wnioskodawcy nie może przekraczać kwoty 100 000 zł. Program przewiduje dwie formy dofinansowania: dotację oraz dotację na częściową spłatę kapitału kredytu bankowego.

Nabór wniosków w Programie „Czyste Powietrze” prowadzony jest w trybie ciągłym poprzez:

• serwis gov.pl – całkowicie online z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub podpisu zaufanego;

• Portal Beneficjenta Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (https://portal.wfosigw.katowice.pl/) – w tym przypadku konieczne jest wydrukowanie wypełnionego wniosku, podpisanie i dostarczenie w postaci papierowej wraz z załącznikami do katowickiego WFOŚiGW. 

Uwaga! Dopuszczalne jest także złożenie wniosku tylko w formie papierowej. W tym przypadku zaleca się jednak wypełnienie wniosku, korzystając z aktywnego formularza, ze względu na samoliczące się pola.

Dotacja w ramach programu „Czyste Powietrze” może wynieść do 30 000 zł dla podstawowego poziomu dofinansowania i 37 000 zł dla podwyższonego poziomu dofinansowania. Aby skorzystać z podwyższonego poziomu dofinansowania przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie może przekraczać kwoty 1564 zł w gospodarstwie wieloosobowym lub 2189 zł w gospodarstwie jednoosobowym.

Aby sprawdzić, jak dużą dotację można otrzymać, warto skorzystać z kalkulatora dotacji. Wystarczy kliknąć poniższy link, wybrać rodzaj przedsięwzięcia oraz kwotę, która zostanie na nie przeznaczona, a kalkulator automatycznie obliczy jakie dofinansowanie można otrzymać z Programu „Czyste Powietrze”: https://www.czystepowietrze.gov.pl/kalkulator-dotacji/

Uwaga! Już wkrótce osoby zainteresowane pozyskaniem dotacji na wymianę kotła czy termomodernizację budynku będą mogły skorzystać również z kredytu na sfinansowanie takich inwestycji. Alior Bank, BNP Paribas Bank Polska, Bank Ochrony Środowiska, Bank Pocztowy, Bank Polskiej Spółdzielczości i zrzeszone Banki Spółdzielcze, Credit Agricole Bank Polska, Santander Consumer Bank oraz Banki Spółdzielcze SGB – to banki, które jako pierwsze chcą wprowadzić ścieżkę kredytową w programie „Czyste Powietrze”. Łącznie to kilka tysięcy placówek, w których Polacy będą mogli skorzystać z nowego kredytu antysmogowego. Uruchomienie podobnej oferty rozważają kolejne banki. (źródło: https://czystepowietrze.gov.pl/osiem-bankow-zglosilo-sie-do-programu-czyste-powietrze-2/)

W ramach Programu można zrealizować między innymi zakup i montaż nowego źródła ciepła (np. pompy ciepła czy kotła gazowego); demontaż starego źródła ciepła na paliwo stałe; zakup i montaż ocieplenia przegród budowlanych, okien, drzwi zewnętrznych, drzwi/bram garażowych (w tym również demontaż); zakup i montaż mikroinstalacji fotowoltaicznej; zakup i montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła; dokumentację dotyczącą powyższego zakresu: audyt energetyczny (pod warunkiem wykonania ocieplenia przegród budowlanych), dokumentację projektową, ekspertyzy.

Uwaga! Zakup i montaż kotła na węgiel w ramach programu „Czyste Powietrze” będzie możliwy tylko do końca 2021 roku. Planując wymianę źródła ciepła warto pamiętać, że w trosce o zdrowie i jakość życia stopniowo następować będzie ograniczanie wykorzystywania paliw stałych w ogrzewnictwie indywidualnym. Polityka Energetyczna Polski zakłada odejście od spalania węgla w gospodarstwach domowych w miastach do 2030 r., zaś na obszarach wiejskich do 2040 r. 

Szczegółowe informacje nt. wsparcia w ramach Programu „Czyste Powietrze” można uzyskać na stronie internetowej programu (https://czystepowietrze.gov.pl/czyste-powietrze/), dzwoniąc na ogólnopolską infolinię (tel. 22 340 40 80) lub na infolinię Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach (tel. 32 60 32 252).

Program „Stop Smog” 

„Stop Smog” jest programem wspierającym wymianę przestarzałych źródeł ciepła oraz termomodernizację budynków wśród osób najuboższych. Wnioskodawcy w Programie (gmina, związek międzygminny, powiat, związek metropolitalny w województwie śląskim) mogą uzyskać do 70% dofinansowania kosztów inwestycji. Pozostałe 30% to ich wkład własny, dzięki czemu mieszkańcy mogą otrzymać w formie bezzwrotnej dotacji do 100% kosztów przedsięwzięcia. Średni koszt realizacji niskoemisyjnych inwestycji w jednym budynku, a w przypadku budynku o dwóch lokalach – w jednym lokalu, nie może przekroczyć 53 000 zł. 

Ostatecznym beneficjentem Programu są osoby, których nie stać na wymianę pieca i ocieplenie domu. Program określa, że są to osoby, których przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym. Co jednak istotne, wnioskodawcą w Programie jest gmina – skorzystać więc mogą tylko ci mieszkańcy, których gmina przystąpiła do Programu. Stroną porozumienia w imieniu gmin może być także powiat, związek międzygminny lub związek metropolitalny w województwie śląskim. Co ważne, do Programu może przystąpić gmina, na terenie której obowiązuje tzw. uchwała antysmogowa.

W ramach programu można zlikwidować lub wymienić wysokoemisyjne źródła ciepła na niskoemisyjne, przeprowadzić termomodernizację budynków, podłączyć do sieci ciepłowniczej lub gazowej czy zapewnić budynkom dostęp do energii z instalacji OZE.

Aktualny nabór wniosków prowadzony jest od 31 marca 2021 roku do wyczerpania środków alokacji. Szczegółowe informacje nt. Programu „Stop Smog” można uzyskać na stronie internetowej programu (https://czystepowietrze.gov.pl/stop-smog-2/) lub pisząc na adres: StopSmog@nfosigw.gov.pl. 

Ulga termomodernizacyjna

Ulga termomodernizacyjna jest jednym z narzędzi wspierających wymianę przestarzałych kotłów oraz termomodernizację budynków. Polega na odliczeniu wydatków poniesionych na przedsięwzięcia termomodernizacyjne w domu jednorodzinnym od podstawy obliczenia podatku. Ulgę można łączyć, np. z dotacją z programu „Czyste Powietrze”.

Ulga przysługuje podatnikowi, który jest właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Za budynek mieszkalny jednorodzinny uważa się budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.

Ulga polega na odliczeniu od podstawy obliczenia podatku (przychodów – w przypadku podatku zryczałtowanego) wydatków poniesionych na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Kwota odliczenia nie może przekroczyć 53 000 zł w odniesieniu do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych w poszczególnych budynkach, których podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem.

Odliczenia ulgi termomodernizacyjnej dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono wydatek. Kwota odliczenia, która nie znalazła pokrycia w dochodzie (przychodzie) podatnika za rok podatkowy, podlega odliczeniu w kolejnych latach, nie dłużej jednak niż przez 6 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. 

Odliczeniu podlegają wydatki, które są wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Inwestycji i Rozwoju w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych (Dz.U. poz. 2489), czyli między innymi: wymiana źródła ciepła na nowe, np. pompę ciepła, kocioł gazowy kondensacyjny, a także przyłącze do sieci ciepłowniczej czy gazowej; wymiana okien i drzwi; ocieplenie przegród budowlanych.

Szczegółowe informacje nt. Ulgi termomodernizacyjnej można uzyskać na stronie internetowej https://czystepowietrze.gov.pl/ulga-termomodernizacyjna-2/.