Odliczamy! To już ostatnie miesiące. Od 1 stycznia 2026 roku użytkowanie tzw. kopciuchów – czyli pozaklasowych kotłów na paliwa stałe – stanie się nielegalne na terenie całego województwa śląskiego. To wynik uchwały antysmogowej przyjętej w 2017 roku, która po latach okresów przejściowych wchodzi w decydującą fazę.
To kluczowy moment w walce o czyste powietrze w regionie, który od lat zmaga się z jednym z najwyższych poziomów zanieczyszczenia powietrza w Polsce i Europie. Główna przyczyna? Emisje z domowych pieców, szczególnie tych pozaklasowych, najstarszych i najbardziej trujących. Ich wymiana to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim troska o zdrowie mieszkańców – dzieci, seniorów, osób chorych i każdego z nas.
Kopciuchy muszą zniknąć – bez wyjątków
Od początku przyszłego roku nie będzie żadnych wyjątków – każdy pozaklasowy kocioł musi zostać wyłączony z użytku. Uchwała antysmogowa dla województwa śląskiego daje jasne wytyczne i terminy, a okres przejściowy dla kopciuchów kończy się definitywnie 31 grudnia 2025 roku.
W kolejnych latach uchwała obejmie również kotły 3. i 4. klasy – ich użytkowanie będzie legalne tylko do końca 2027 roku. Ostateczny cel jest jasny: całkowite wyeliminowanie przestarzałych źródeł ciepła i znaczna poprawa jakości powietrza w regionie.
Możesz działać. Masz prawo do wsparcia
Wymiana kotła nie musi być bardzo kosztowna. W ramach rządowego programu „Czyste Powietrze” dostępne są dotacje sięgające nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Na każdym etapie można skorzystać z bezpłatnej pomocy ekodoradców, którzy pomogą wybrać rozwiązanie, złożyć wniosek, a nawet rozliczyć dofinansowanie.
Listę ekodoradców w woj. śląskim i szczegóły programu można znaleźć tutaj:
Samorządy też mają swoją rolę
Wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast i starostowie posiadają realne narzędzia prawne, by egzekwować zapisy uchwały. Jak podkreślają eksperci kampanii „Pożegnanie z kopciuchem”, mogą oni m.in. wydawać decyzje administracyjne nakazujące wymianę nielegalnych urządzeń, składać wnioski do sądu lub zawiadamiać Policję o naruszeniu przepisów ochrony środowiska.
Brak reakcji ze strony samorządu to dziś nie tylko zaniechanie – to sygnał, że lokalna władza akceptuje smog i wspiera jego źródła.
Nie czekaj. Pół roku mija szybciej, niż się wydaje
Masz jeszcze kopciucha? Zostało coraz mniej czasu, by go wymienić. Z pomocą programu „Czyste Powietrze” i z udziałem ekodoradcy – to możliwe, a wręcz konieczne. Zegar tyka. Działaj teraz – nie dla przepisów, ale dla zdrowia.
Materiały do pobrania i dalszego udostępniania
Przypominamy, że w ramach kampanii „Pożegnanie z kopciuchem”, powstał zestaw materiałów informacyjnych, które można dowolnie wykorzystywać – w mediach społecznościowych, na stronach internetowych itp. Materiały dostępne są do pobrania na stronie: https://www.facebook.com/pozegnaniekopciucha/. Zachęcamy do ich udostępniania – bo czyste powietrze to wspólna sprawa.
Pomysłodawcą kampanii „Pożegnanie z kopciuchem” jest Forum Organizacji Pozarządowych Subregionu Zachodniego. Partnerami akcji są: Polski Alarm Smogowy, Rybnicki Alarm Smogowy, Fundacja 360! i serwis „Wyjście Smoga”. Akcja finansowana jest ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.